بشر از دیر باز ارتباطی ویژه با نور داشته است و همواره سعی داشته از این نعمت پروردگار بیشتر در زندگی خود استفاده نماید و با گذشت زمان دریافت، این نیروی خارق العاده قابلیتهایی فراوان دارد و کمر به کشف آنها بست و امروزه سعی کرده از این آفریده ایزد منان به عنوان فن‌آوری برتر در بخشهای مختلف علمی، صنعتی، ارتباطی، پزشکی و... استفاده نماید. به طور مثال در زمینه پزشکی از اشعه ایکس که سرمنشایی از نور دارد جهت تشخیص و درمان  بیماران استفاده می‌گردد. http://www.iranbmemag.com/en/editor/images/1_Navid%282%29.jpg

همانطور که می‌دانیم تابش به‌صورت انرژی و یا ماده حامل انرژی است و اگر ماده ای که تحت واکنش قرار می‌گیرد، ارگانیسم زنده باشد، اثرات به هم کنش می‌تواند تا مرحله بیماری شدید و یا مرگ به بافت زنده آسیب برساند. مردم تا حدی به‌طور تصادفی به طبیعت زیان بخش تابش بر روی بافت زنده آگاهی یافتند. ابتدا سوختگیهای بر روی پوست کارگرانی که تحت تابش قرار می‌گرفتند مشاهده شد و متاسفانه قبل از اینکه صدمات ناشی از تابش شناخته شود، مواردی از مرگ و جراحات شدید در اثر پرتو گیری اتفاق افتاد.‏

در سالهای 1299/1920 (25 سال پس از کشف پرتوهای ‏X) بود که معیارهای ایمنی برای کار با مواد پرتوزا پیشنهاد شد. و در سالهای 1309/1930 قوانینی جهت اطلاع از مقدار ماکزیمم سطوح مجاز پرتوگیری وضع شد به مقدار تابش معمولا به عنوان "دوز" اشاره می‌شود. نکته حایز اهمیت تشخیص تفاوت بین پرتوگیری و دز دریافتی است. برای حفاظت شخصی، پرتوگیری مورد توجه قرار می‌گیرد، در حالیکه برای صدمات زیست شناختی (یا ساختمانی) دز جذب شده حائز اهمیت است.‏

دوز فیزیکی جذب شده پرتوها- ‏kvx‏ 250برای ایجاد یک اثر معین ‏
دو.ز فیزیکی جذب شده توسط تابش مقایسه ای برای ایجاد اثر مشابه

حداکثر پرتوگیری مجاز برای هر فرد را می‌توان بدون توجه به نوع تابش بر حسب ‏rem‏ بیان کرد.‏
دز بر حسب راد×‏rem = QF
پرتو گیری تابش به دو طریق صورت می‌گیرد : 1 - پرتوگیری خارج بدن یا البسه به طور مستقیم از یک چشمه.‏
‏2 - پرتوگیری داخلی چشمه هایی که از طریق استنشاق، فرو بردن و یا جذب وارد بدن شده اند.‏
‏ پرتودهی یک سلول ممکن است باعث صدمة هسته سلول یا اجزای دیگر آن  شود. در این صورت ممکن است که سلول از بین برود و یا کروموزمهای سلولی که در حال تولید مثل هستند تغییر یابد و باعث تحول در سلول شود و این بدان معناست که فرزندان کم و بیش معیوب خواهند بود و این عیوب ممکن است به نسلهای بعد منتقل شود. راهنمای حفاظت در مقابل تابش‏ NCRP‏ (راهنمای تابش برای پرتو گیری مجاز افرادی که در نواحی تابش کار می‌کنند ) برای افرادی که بواسطه شغل خود در معرض تابش قرار    می‌گیرند، به قرار زیر است :‏
‏1- کل دوز دریافتی تمام بدن در طی سالها باید حداکثر برابر (18-‏  n‏)5 ‏rem ‏ باشد که در آن ‏n‏ =عمر شخص است باید توجه کرد که افراد کمتر از 18 سال مجاز نیستند در محلی که در معرض تابش قرار دارد، کار کنند،
‏2 - دوز دریافتی نباید از 5 ‏rem ‏  در سال تجاوز نماید و‏
‏3 - همچنین ماکزیمم پرتوگیری بجز برای پوست، دستها و ساعد نباید در مدت 13 هفته از 5  ‏rem ‏ بیشتر باشد.
قسمتهای خاصی از بدن می‌توانند تابش بیشتری دریافت دارند، ولی راهنما معمولاً برای تمام بدن در نظر گرفته شده است. در حال حاضر مسئله اساسی ایجاد حفاظت در مقابل   "1- اشعه گامای اولیه 2 - تابش ایجاد شده در نتیجه واکنشهای  r - n‏ در حفاظ. 3- نوترونهای سریع" است حفاظ در ساده ترین شکل، متضمن ایجاد فاصله و قرار دادن مواد بین اشعه و گیرنده تابش است.‏
اگر فاصله کافی بین شخص و چشمه وجود داشته باشد، شدت تابش به سطوح ایمن کاهش می‌یابد. با وجود این اگر ماده ای بین ما و چشمه قرار بگیرد می‌توان از امتیاز تضعیف ایجاد شده توسط ماده استفاده کرد.‏
با توجه به مطالب ذکر شده لزوم استفاده از تجهیزات حفاظتی در برابر تاثیرات مضر پرتوهای یونیزان روز به روز در حال افزایش است. در این راستا آژانس بین المللی انرژی اتمی ‏IAEA‏ با تدوین آیین نامه ها و راهکارهای اساسی در جهت استفاده درست و بی خطر از دستگاها و تجهیزات و منابع تولید کننده پرتوهای یونیزان و خطرناک کمک شایانی را در پیشگیری از اثرات پرتوها به عمل آورده است.‏
همان‌طور که گفته شد جهت مهار کردن اشعه ای که در فضا انعکاس پیدا می‌کند، باید سرعت آنرا با استفاده از عناصری که دارای عدد جرمی بالایی است به حد اقل برساند مانند عناصر طلا یا سرب که البته با توجه به مقرون به صرفه بودن بیشتر از سرب استفاده می‌شود و به همین جهت در بخشهایی از مراکز درمانی مانند بخشهای رادیولوژی، آنژیوگرافی و اتاق عمل که مستقیماً با اشعه سرو کار دارند برای حفظ امنیت اطرافیان در دیوارها و دربها در اطراف دستگاه از سرب استفاده می‌شود. اما پزشکان یا تکنسینی که در داخل اتاق اشعه به سر می‌برند چه باید بکنند ؟ مشخصاً عوامل حفاظتی ویژه ای برای این افراد طراحی گردیده است. مثلا از پاراوانهای سربی و همچنین روپوشها و شیلدهای سربی جهت حفاظت در برابر اشعه استفاده می‌شود. در این راستا شرکت نوید پرتو نما با داشتن سالها تجربه و کادری مجرب و متخصص در زمینه تولید، واردات و صادرات تجهیزات و لوازم رادیولوژی و پوشش‌های محافظ اشعه ‏X‏ افتخار دارد تا خود را به عنوان یکی از شرکتهای مطرح در این عرصه به شما متخصصان، پزشکان و کارشناسان محترم که در تماس با پرتوهای یونیزان خطرناک می‌باشید معرفی کند.‏

شیشه سربی
یکی دیگر از مواردی که لزوم استفاده آن در بخشهایی شامل دستگاه پرتوزا ضروری می‌نماید شیشه سربی است. در اینجا جهت آشنایی شما خوانندگان محترم با این محصول خلاصه ای از ساخت آنرا تشریح می‌نمائیم.‏
ابتدا سرب را در کوره‌های صنعتی به صورت مذاب درآورده، سپس آنرا درون مخازن پیستوله مانندی ریخته و با توجه به قطر و سایز مورد نظر میزان فشار و روزنه خروج عنصر را تنظیم می‌کنند تا آنرا به صورت غبار و گرده خارج کنند. به حجم غبار سرب نیز "مش" گفته می‌شود به طور مثال برای تولید سرب 1/0 با مش 400، میزان فشار را تنظیم کرده سپس سرب را درون حوضچه‌های آب سرد اسپری می‌کند و تمام این گرده ها با همان اندازه و حجم سرد شده و به صورت خاک سرب در ته حوضچه جمع می‌گردد. بعد از جمع‌آوری خاک سرب، سیلیس را در مخازن دیگر ذوب کرده آن را به داخل قالب‌های مورد نظر با قطر و اندازه مشخص هدایت می‌کند و دوباره گرده‌های سرب را که با اکسید سرب بی‌رنگ شده به گونه‌ای در فضا پخش می‌کنند که به‌صورت یکنواخت و میزان مورد نظر در میان سیلیس ذوب شده قرار گیرد، بدین ترتیب پس از سرد شدن سیلیس، شیشه‌ای سربی با شفافیت بسیار بالا خواهیم داشت. البته این پروسه تولید در عین سادگی بیان بسیار پیچیده است و می‌بایست دقت عمل زیادی را در تولید آن به‌کار گرفت. از معروف‌ترین کمپانی‌هایی که این کالا را با کیفیتی بی نظیر در جهان تولید می‌کند کمپانی ‏SCHOTT‏ آلمان را می‌توان نام برد. لازم به ذکر است این کمپانی آلمانی دارای استانداردهای معتبر و قابل اطمینان زیادی از جمله ‏CE،TUV‏ و... است.بیمارستان‌ها و مراکز تخصصی زیادی در حال حاضر در ایران از این شیشه‌های سربی در بخشهای خود استفاده می‌کنند و تا کنون هیچ شواهدی مبنی بر عدم کیفیت این شیشه‌ها گزارش نشده است. استفاده از این شیشه‌های سربی در بخش ها باعث می‌شود که علاوه بر توانایی عبور نور، جلوی عبور اشعه ایکس را بگیرد.‏
شرکت نوید پرتونما با داشتن سالها سابقه در واردات این نوع شیشه سربی نماینده انحصاری کمپانی ‏SCHOTT‏ آلمان است. میزان سرب استاندارد جهت شیشه‌های سربی که مورد تائید سازمان انرژی اتمی ایران میباشد 2 میلیمتر است که شیشه‌های سربی وارد شده از کمپانی ‏SCHOTT‏ آلمان توسط شرکت نوید پرتو نما دارای 1/2 میلیمتر سرب است.‏

روپوش و اپرون‏
روپوشها و اپرون‏های سربی از دیگر پوشش‌های حفاظتی در برابر اشعه است که توسط کاربران و یا بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد. روپوشهای سربی مکانیزم ساختاری شبیه به شیشه سربی دارد اما با توجه به این مسئله که روپوش را خود شخص باید استفاده کند و گاه تا ساعت‌ها باید آنرا به تن داشته باشد. میزان وزن و انعطاف پذیری آن بسیار مهم است. و علاوه بر آن چون این نوع شیلدهای سربی جهت محافظت در برابر اشعه متفرق شده استفاده می‌شود. استاندارد میزان سرب تعریف شده از طرف سازمان انرژی اتمی ایران 5/0 میلیمتر است. میزان سربی که در لاستیک قرار می‌گیرد بستگی به اکیوالان لاستیک دارد یعنی هر چه کیفیت حجم لاستیک بالاتر باشد میزان جرم بیشتری را قبول می‌کند. به طور مثال هنگامی که لاستیک مذاب جهت نورد شدن به داخل دستگاه ریخته می‌شود و از بین غلطکها عبور می‌کند چنانچه اکیوالان قطر لاستیک 1 میلی متر باشد فاصله غلطکها به آن میزان تنظیم می‌شود و به همان میزان به آن خاک سرب اضافه می‌شود. بالاترین مکانیزمی که در ایران به آن دست یافته‌اند 13/0 اکیوالان برای 75/0 میلی متر   است.در صورتی که این مکانیزم در خارج از کشور 5/0 اکیوالان برای 1 میلی متر سرب است. سپس با توجه به این ضخامت می‌توان از قطر کمتری از لاستیک استفاده کرد در نتیجه وزن روپوش تولید شده کمتر و انعطاف آن بیشتر خواهد شد.‏
البته امروزه در کشور‌های اروپایی از لاستیکهایی با ساختاری سبک و کیفیت بالا بیشتر استفاده می‌شود که قیمت بالایی دارد اما شخص استفاده کننده بسیار با آن راحت بوده و می‌تواند به راحتی با آن کار نماید.‏
از جمله این کمپانی‌های اروپایی ‏Dr.Goos‏ و‏CAWO‏ و ‏MAVIG‏ از کشور آلمان و ‏Am r ay ‏ از کشور ایرلند است. که نوعی لاستیک سربی بسیار سبک با نام ‏Supra Light‏ استفاده می‌نمایند.‏
شرکت نوید پرتونما نماینده انحصاری کلیه کمپانی‌های فوق بوده و سال‌ها است که با واردات روپوش و جلیقه و دامن سربی از این کمپانیها جدیدترین و مرغوب ترین نوع شیلد سربی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.‏
نسل جدید روپوشهای محافظ در برابر اشعه ‏X‏ روپوشهای بدون سرب است که از یک لایه لاستیک حاوی آلومینیم، صفحه ای که با مغناطیس باردار شده و پلی اتیلن ساخته شده است. در این شیلدها ابتدا لاستیک حاوی آلومینیم اشعه را جذب و از طریق لایه مغناطیسی، اشعه منحرف می‌گردد و توسط محیط جذب می‌گردد که به علت داشتن چنین ساختمانی بسیار سبک و قابل انعطاف است.شرکت نوید پرتونما  با واردات این محصول کاملاً جدید                  (روپوشهای ‏Lead Free‏) به ایران از کمپانی‌های آلمانی ‏Dr.Goos‏ و‏ MAVIG‏ سعی نموده است در جهت راحتی هر چه بیشتر کاربران قدمی مثبت بردارد.‏

عینک
عینک‌ها از جمله پوشش‌های دیگری است که درتمام بخشهایی که در دستگاه‌های تولید کننده اشعه ایکس در آن قرار دارد باید توسط کاربران استفاده شود.‏
نسل دیگری از این محصول عینکهایی است که در قاب کنار عینک  نیز سرب به‌کار رفته است و معمولاً در آنژیوگرافی و اتاق عمل استفاده می‌شود. شرکت نوید نماینده انحصاری چند شرکت آلمانی از جمله ‏CAWO‏ و همین‌طور چند کمپانی آمریکایی جهت عینک‌های سربی از این نمونه است.‏

تولید در ایران
دامنه فعالیتهای شرکت نوید تنها به همین موضوع محدود نمی‌‌شود این شرکت با داشتن کادری مجرب و دوره دیده از سازمان انرژی اتمی ایران جهت سربکوبی با خالص ترین نوع سرب که در کشور ما مرغوب ترین سرب، سرب زنجان است، اقدام نموده است.‏
شرکت نوید همینطور با تولیدات متنوع و با کیفیت بسیار بالا در انواع روپوشهای سربی و کلیه شیلدهای محافظ و همینطور تجهیزات مورد نیاز تاریکخانه در بخش‌های رادیولوژی (میز تاریکخانه، چراغ اخطار، چراغ تاریکخانه و انواع پاراوان‌های سربی، پاس کاست، کاست استند و...) تنها صادرکننده موفق این اقلام نیز است. در حال حاضر تولیدات این شرکت با داشتن معتبر ترین استانداردهای روز، از مراکز مختلفی مانند سازمان انرژی اتمی ایران، اداره تجهیزات پزشکی،وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و... به شکل وسیعی توسط مراکز تصویربرداری و بیمارستان‌ها و مطب‌‌های رادیولوژی مورد استقبال قرار گرفته است.‏
در پایان سپاس بر پروردگار که قدرت و همت پیمودن این راه سخت و طولانی را در این مدت به ما ارزانی داشت تا بتوانیم مجموعه حاضر را تقدیم متخصصان و کارشناسان محترم رشته رادیولوژی و کلیه کاربران و مصرف‌‌کنندگان این محصولات بنماییم.‏

منبع:سایت مهندسی پزشکی وتجهیزات آزمایشگاهی 

 

۱۳۸٩/۱۱/۳٠ساعت ۱:٠٠ ‎ب.ظ توسط حمیدرضا نظرات ()
تگ ها: