مقدمه:

این بیمارانی که در معدنچیانی که در معرض گرد و غبار زغال هستند ، اتفاق می افتد . ضایعات پرتولورمیک ایجاد شده در اثر استنشاق کربن است و ممکن است ضایعات مشابهی در کارگرانی که درمعرض اشکال دیگر کربن هستند نیز روی دهد . بروز بیماریهای وابسته به مقدار گرد استنشاق شده و مدت تماس است . این بیماری از سیلیکوز متمایز است هر چند که فیبروز ناشی از گرد مخلوط ممکن است در معدنجیان زغال که در معرض سیلیس نیز بوده اند روی دهد .


پیشنهاد یک رابطه علت و معلولی بین نوع زغال سنگ و گردوغبارات ووقوع پنوموکونیوزیس در میان کارگرانی که به مدت طولانی در معرض غبار معادن زغال سنگ قرار می گیرند ، مبتلا به نوعی بیماری خاص بنام پنومو کونیوزیس کارگران معادن زغال سنگ ( CWP ) می شوند . علاوه بر آن کارگرانی که بیشتر در تماس با اینگونه غبارات بوده اند ، مسلما شانس ابتلای بیشتری را به فیبروزیس ( توده ای ) PMF  نسبت به هم ردیفان خود دارا می باشند و عکسهای رادیوگرافی این موضوع را بهتر وگویاتر بیان می کند . در سال 1990 حدود 30 هزار معدنکار درامریکا وجود داشتند که در معادن زغال ( آنتراسیت ) مشغول بکار بودند و میزان تولید سالیانه آنها کمتر از 10 تن در سال بود برآوردها گویای این مطلب بودند که وجود میانگین 007/0 و 0089 /0 بنرنیب در معدنکاران آمریکایی و انگلیسی ، از شیوع رو به افزایش PMF خبر می داد . پژوهشهای انجام گرفته بر روی سلامت کارکنان بیانگر این موضوع است که احتمال خطر پیشرفت و افزایش شدت CWP مستقیما مربوط به عوامل زیر است :

 

1) میزان تماس با گردوغبار قابل استنشاق

2) نوع و مرغوبیت زغال

مرغوبیت زغال مربوط می شود به لایه های تشکیل دهنده زغال در سری زغالهای نارس – لیگنیت – قطران بودن آن – آنتراسیت . که این پارامترها می تواند همجنین بصورت موارد زیر بیان شود :

میزان کربن – ماده معدنی – ماده مزار – میزان رطوبت .

 

خصوصیات گردو غبارزغال در معادن

مطالعات زیادی برای شناسایی یک رابطه علت و معلولی بین خصوصیات گردوغبار زغال وبروز cwp صورت گرفته است و هیچ گونه نتایج قطعی مبنی بر اینکه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی اینگونه غبارات به بروز cwp کمک می کند حاصل نگردیده است . البته بخش بزرگی از این مشکل وابسته به طبیعت غبارات زغال است بطوریکه تنها به گرد و غبار زغال محدود نمی شود و تمام گرد و غبارات معدنی راکه از رگه ها و لایه های صخره ای حاصل می شود در بر می گیرد .

برای پاسخ به سوال فوق مطالعات بسیاری صورت پذیرفته است و بیانگر این بودند که ارتباط بین لایه های معدنی موجود در سطح یک هسته از ذره کریستال سیلسیم و نوع زغال وجود ندارد بنابرفرضیه درجه انسداد سطحی ، کریستالهای سیلسیم موجود را با در نظر گرفتن یک رابطه معکوس تخمین می زنند نتایج یک سری تحقیقات صورت گرفته حاکی از ابن است که ایجاد رادیکالهای آزاد (بار الکتریکی ) وابسته به صخره یا سنگهای ترک برداشته تازه و مرغوبیت ( نوع ) زغال است .

پیشنهادی که در این زمینه داده می شود این است که رادیکالهای موجود در غبارات معدنی می توانند مربوط به پاتوفیزیولوزی باشند که حاصل استنشاق آنان است خصوصاً این موضوع به اثبات رسیده است که غبارات سیلسیم تازه خرد شده ( مولد سیلیکوزیس ) بسیار فعال تر از سیلسیم کهنه عمل می کنند . در نهایت با در نظر گرفتن موارد ذکر شده در بالا به این نتیجه می رسیم که کار آمد ترین بحث در خصوص اثر گ

ذاری غبارات مبحث زمان می باشد .

دانش امروز یک رابطه علت و معلولی بین ویژگیهای باری مرتبط با نوع زغال وبروز رو به افزایش cwp در مناطق استخراج زغال را پیشنهاد می کند . تشدید رسوب گذاری در ناحیه تنفسی و سمیت بالفطره ARD ( غبارات قابل استنشاق موجود در هوا ) از مکانیزمهای فوق العاده موثری هستند ، که مرتبط با موارد ذیل می باشند :

1) بروز cwp ناشی از زغالهای مرغوب

2) تامین بار الکتریکی توسط زغالهای مرغوب

 

نوع زغال و تولید گرد و غبار:

پژوهشهایی که تاکنون صورت گرفته ارتباط بین نوع زغال و تولید غبار را شناسایی کرده است .

مطالعاتی که در زمینه شکست زغال صورت گرفته است ، بیانگر وجود ارتباطی با سایز ذرات قابل استنشاق ، در محصولاتی است که مرغوبیت زغال بیشتر است . این مطالعات شاهدی است بر این مدعی که هر پروسه معین گرد و غبار کلی و قابل استنشاق ( میلی گرم غبار محصول به ازای هر کیلوگرم محصول ) مخصوص به خود را ایجاد می کند که این فاکتورها با تغییراتی که در مرغوبیت زغال رخ می دهد در حال نوسان ورو به افزایش است .

بخش بررسی و کنترل غبارات و مواد سمی در آزمایشگاه پترزبورگ با تحقیقات خود به این نتیجه رسیده اند که این مرغوبیت زغال است که ایجاد غبارات قابل استنشاق و خصوصیات الکترواستاتیکی مربوط را شامل می شود . دانشمندانی به نام های ارگانیکاک و پیچ آزمایشات متعددی را روی رنج پائینی از قطران ها با فراریت بالا انجام دادند تا به هدف خود یعنی دست یابی به فاکتور های موثر بر ایجاد غبارات قابل استنشاق از محصولات زغال سنگ  نایل شوند . نتیجه مطالعات این بود که میزان غبارات قابل استنشاق با در نظر گرفتن جنبه مثبت وابسته به محتوای رطوبت ودر صورت در نظر گرفتن جنبه منفی ، عرصه الکترواستاتیکی را موثر می داند که البته این موارد مورد تآئید پیچ قرار نگرفت .

ولی به طور کلی نتایج متذکر این نکته بودند که فاکتورهای فوق درصدهای متفاوتی از ذرات زغال را تحت عنوان غبارات قتبل استنشاق با سایز قابل استنشاق در محیط پراکنده می سازند .

بنظر می رسد که میزان غبارات قابل استنشاق حاصل از زغالهای متنوع ( با توجه به نوع زغال ) بسیار متفاوت و گوناگون است . پارامترهایی که روابط کیفی بین زغالها را برقرار می کنند ، توانایی آن را دارند که شیوع رو به افزایش cwp دیده شده در زغال های مرغوب را با توجه به مکانیزم رسوب ریوی توضیح دهند . دانشمندان مدتها بر این باور بوده اند که ذرات گرد و غبار دارای میزان بالایی از الکترواستاتیکی هستند که این مورددر عمل تراکم نقش بسزایی دارد . لیفتر دریافت که ذرات  آلو مینیوم قابل استنشاق حدودا 34% قدرت ته نشینی ریوی داشتند ( در حالت بدون بار ) که این رقم در حالت باردار بودن به 66% می رسد . ملاندری نیز به این موضوع دست یافت که که انیاشتگی ریه از آئروسل ها در صورت وجود خاصیت بارداری آنها تا 30% افزایش می یابد . علاوه بر ایم ملاندری پیشنهاد کرد که عملکرد ته نشینی ، بدون تردید با توزیع بار نسبت مستقیم داشته و موثر می شود . این ته نشینی را می توان به تجمع ذرات فوق العاده ریز تعمیم داد .

مطالعات گسترده دیگری نشان داده اند که زغال سنگ تازه خرد شده و سطوح کوارتز ، دارای رادیکالهای آزاد بیشتر و فعالتری ( بارهای الکتریکی ) هستند مورد اخیر امکان سمیت سلولی را از طریق تشکیل پیوند با غشای سلول برقرار می کند . طبق تحقیقات دالال ، آزمایشات مقدماتی بر روی روند همولیز گلبول قرمز گوسفند نشان داد که آنتراسیت تاره خرد شده فعالیت همولیتیک قابل توجهی را نسبت به غباری که چندین ساعت در هوا پراکنده بود نشان می دهد یکی از نکات قابل ملاحظه برای دالال این بود که تماس با غبارات تازه زغال سنگ کاهش چشمگیری را در میزان رادیکالهای آزاد و نتیجتا سمیت سلولی ایجاد می کند . زیرا بنابر پژوهشهای انجام شده رادیکالهای آزاد به سمیت سلولی غبارات کمک می گنند . والیاتان مشاهده کرد که سیلیس موجود بر روی سطح زمین در صورت تازه بودن ، اثر سمیت بیشتری بر روی هسته سلول اعمال می کتد . چون سیلیکوزیس حاد اغلب در مشاغلی دیده می شود که افراد با کریستالهای سیلیس تازه خرد شده در تماس هستند ، می توان گفت که رادیکالها یی با پایه سیلیکون می تواند نقش موثری در ایحاد پاتوژنز سیلیکوزیس ایفا نمایند اگر چه مطالعات ارگانیکاک و پیج بر روی خصوصیات بار زغالهای خرد شده متمرکز می شد اما تست هایی که بطور اجمالی بر روی سنگهای شنی گوناگون صورت گرفت ، درجات بیشتری از میزان غبارات قابل استنشاق باردار را نشان دادند .

 

 

نتیجه:

از دیدگاه کاری ، لیفت شیتز ، ملاندری ، دالال ، والیانتان ، ارگانیکاک و پیج با تحقیقات روی خصلت باری زغال سنگ به وجود یک رابطه علت و معلولی میان این خصوصیات و زغال سنگهای مرغوب ، تقویت ته نشینی در ناحیه ریوی و سمیت غبارات قابل استنشاق و افزایش بروز CWP در مناطق استخراج زغال سنگهای مرغوب پی بردند .

پیشنهاداتی برای بهبود بخشیدن به سلامت معدنکاران زغال سنگ می باید بر روی موارد ذیل متمرکز شود :

امکان ایجاد فرآوری و تولید گرد و غبار های موثر و کاهش در استخراج زغال سنگهای مرغوب شده در بخش مهندسی تکنولوژی .

آزمایشگاه پژوهشی پترزبورگ اکنون بدنبال مطالعات دقیقی برای استفاده از افزودنیهای آب ( سورفکتانتها ) برای سیستم های اسپری آب است که برای استفاده در معادن به منظور کاهش دادن به غبارات suppression و کاهش تماس معدنکار با گرد و غبار مضر می باشد .

 

 

منبع:

AIHAJ(61)November/December 2000

 

۱۳۸٩/۱۱/٢۳ساعت ۱۱:٥٦ ‎ق.ظ توسط حمیدرضا نظرات ()
تگ ها: