مقدمه

کارگرانی که کارهای سخت بدنی انجام می دهند ، کارگران مشاغلی مانند ریخته گری ، ذوب فلزات ، بلورسازی ، کشاورزی  و....بخصوص در مناطق گرمسیر یا در فصول گرم در معرض عوارض وآسیب های ناشی از گرما قرار دارند.

دمای بدن انسان در حالت طبیعی 5/37 درجه سانتیگراد بوده وتغییرات دمای بدن بیش از دو درجه کمتر یا بیشتر می تواند اختلا لات شدید عملکرددستگاههای بدن وحتی مرگ را موجب شود.

 تبادل حرارت بدن با محیط


تبادل حرارت در میزانی متناسب با گرمای حاصل از سوخت و سازو شرایط محیطی انجام می گیرد:

+S = +M + C+ R + K + D - E

همیشه از راه سوخت و ساز گرما در بدن تولید (+M)و از راه تبخیر ازدست می دهد (- E) واز راههای جابجایی (+ C) و تابش (+ R) و هدایت (+ K) و تنفس و غذا و نوشیدنی ها و دفع مواد زاید (+ D) گرما به بدن می رسد یا دفع می گردد. افزایش یا کاهش مستقیم گرمای دریافت شده بوسیله بدن و گرمای دفع شده از بدن ،ذخیره گرمایی (S) را در بدن بوجود می آورد.

موارد مانع تولید یا تبخیرعرق

مواردی که مانع تولید یا تبخیر عرق می شوند وحساسیت را نسبت به آسیب های گرمایی افزایش می دهد عبارتند از:چاقی، بیماری پوستی ، کاهش فشار خون ، بیماریهای قلبی، کاهش فشار خون ، مصرف الکل، داروهای کاهش دهنده تعریق و کاهش جریان خون پوست ( مثل آتروپین، فنوتیازینها، دیورتیک ها، آنتی هیستامین، بتابلوکرها000) عفونت ، سرطان، سوء تغذیه وبیماریهایی که موجب ناتوانی وضعف جسمانی می گردند.

سن و جنس نیز بر حساسیت فرد نسبت به آسیب های ناشی از گرما تاثیر می گذارند اصولا پس از 40 سالگی ،شروع تعریق به تعویق افتاده ،حجم عرق کاهش       می یابد وسیستم قلبی – عروقی توانایی کمتری برای تطابق پیدا می کند زنان نیز شرایط کاری مساوی توانایی کمتری برای کار در محیط گرم دارند.

عوارض ناشی از گرما

عوارض ناشی از گرما به دو گروه تقسیم میشود:

گروه اول: عوارض خفیف که شامل سوختگی پوست و جوشهای گرمایی است جوشهای گرمایی به علت بسته شدن غدد عرق ایجاد می شود.

گروه دوم، عوارض شدید می باشد وشامل کرامپ گرمایی ، گرمازدگی و خستگی گرمایی می باشد.

الف-کرامپ گرمایی(Heat  Cramps)

این بیماری در اثر عرق زیاد واز دست دادن آب و الکترولیتهای بدن بخصوص سدیم می باشد. کارگر به سردرد و سرگیجه خفیف دچار می شود و در آغاز بصورت ناگهانی همراه با دردهای شدید، ابتدا در ماهیچه های دست و بازو و سپس در ماهیچه های پا وشکم شروع می گردد. درد مرتباً زیاد شده و در حالت بسیار شدید ممکن است گرفتگی (اسپاسم) کارپوپدال که نوعی گرفتگی انگشتان دست و پا می باشد نیز دیده شود.

برای درمان بایستی شخص را به محیط خنک انتقال داده وبه او مایعات به صورت وریدی یاخوراکی(یک چهارم قاشق چای خوری نمک دریک لیوان آب)رسانده شود.

ب-گرمازدگی( Heatstroke)

گرمازدگی دراثراختلال ناگهانی وحادسیستم تنظیم دمای بدن بوجودمی آیدکه شخص در یک محیط بسیارگرم برای مدت زمان طولانی قرارگیرد ومشغول به انجام کار سنگینی نیز باشد. دراین حالت مکانیسم های بدن برای تثبیت وآزادسازی دمای بدن بامشکل روبرومی شود ودرجه حرارت داخلی بدن به سرعت افزایش  می یابد (تا حد 43-40درجه سانتیگراد) وبه

سطحی می رسد که باعت آسیب مغزمی شود.

آغاز بیماری گرمازدگی ناگهانی بوده و بیمار بیهوش می گردد. پوست بیمار بسیار گرم وخشک ، نبض کند و درجه حرارت مقعد در حدود 42تا 45 درجه سانتیگراد می باشد

پیچاندن شخص در حوله یا ملحفه های مرطوب سرد، غوطه ور ساختن بدن در حمام آب سرد نیز از جمله اقداماتی است که باید صورت گیرد.

پ-خستگی ناشی ازگرما(Heat exhaustion)

شایعترین عارضه گرمایی است و به آن ضعف گرمایی نیز اطلاق می شود این حالت بر اثر از دست دادن مقدار زیادی آب و الکترولیت از طریق تعریق زیاد به دنبال قرار گرفتن در هوای گرم ومرطوب اتفاق می افتد در این عارضه شروع بیماری بسیار آهسته بوده وبیمار از ضعف خستگی سردرد سرگیجه شکایت می کند . معمولاعلایمی چون اسهال تهوع واستفراغ نیز وجود دارد پوست فرد مرطوب و درجه بدنش در حدود     5/39 درجه سانتیگراد مبیاشد نبض وی کند و ضعیف بوده و فشار خون کاهش می یا بد.

بهترین درمان در صورت نداشتن تهوع واستفراغ خوراندن آب ومایعات واستفاده از کمپرس سرد توسط حوله مرطوب میباشد بالا بودن پاهای بیمار نیزکاهش فشار خون وضعیتی را بهبود می بخشد.

 

پیشگیری از خطرات ناشی از گرما

1- استفاده از لباس های رنگ روشن سبک راحت وگشاد واز جنس نخ وازپوشیدن لباسهای از جنس نایلونی یا پلاستیکی خودداری گردد.

2- تهویه عمومی مناسب.

3- برنامه منظم کارواستراحت.‌

4- کاهش فعالیت جسمانسی کارگران.

5- در دسترس قرار دادن آب خنک و گوارا.

6- تهیه ودراختیارقراردادن میوه هایی که با نمک خورده می شوند مانند گوجه سبز، خیار، گوجه فرنگی، پرتغال ترش جهت جبران نمک و جلوگیری از کرامپ عضلانی.

7-کاهش مدت زمان کار در فصول گرم.

8- حذف غذاهای پرکالری و گرمازا مانند شیرو مایعات داغ مانند  چای در ساعات اوج گرما.

9- استفاده از یک برنامه خوب طراحی شده و کاربردی تطابق با گرما.

10- آموزش کارگران در مورد روشهای انجام کار به طرق ایمن و بهداشتی در فصول گرما.

11- انجام معاینات ادواری و قبل از استخدام و بیماریابی پزشکی در بین کارگران به منظور شناسایی افرادی که تحمل کمی نسبت به گرما داشته و یا در وضعیت جسمی مناسبی قرار ندارند.

۱۳۸٩/۱۱/٢۳ساعت ۱۱:٤٢ ‎ق.ظ توسط حمیدرضا نظرات ()
تگ ها: