پس زدن شعله[1]

پس زدن شعله معمولاً در اثر برگشت جریان اکسیژن به داخل شیلنگ گاز سوختنی (یا برگشت گاز سوختنی به شیلنگ اکسیژن) اتفاق می افتد که مخلوط انفجاری در شیلنگ ایجاد می نماید. سپس شعله ممکن است وارد مشعل و شیلنگ گردد و حتی ممکن است به رگولاتور فشار و داخل سیلندر نیز برسد.


در صورت عدم وجود وسیله جلوگیری کننده از پس زدن شعله (شعله گیری با مانع)، شعله با سرعت زیادی (حدود 13 متر در ثانیه) به سمت شیلنگ ها و رگولاتورها و حتی سیلندرهای گاز حرکت می کند و حتی می تواند باعث منفجر شدن سیلندر گردد. آسیب داخلی شیلنگ های گاز و اتصالات در اثر گرمای زیاد ناشی از پس زدن شعله، ریسک خرابی کوتاه و بلند مدت تجهیزات را افزایش می دهد و می تواند باعث آتش سوزی و انفجار گردد. همیشه پس زدن شعله نشانه این است که چیزی درست عمل نمی کند.

استفاده و نگهداری صحیح از وسیله جلوگیری کننده از پس زدن شعله ریسک آسیب دیدن تجهیزات طی پس زدن شعله را  به حداقل خواهد رساند. اما این وسیله می تواند در اثر پس زدن های مکرر شعله آسیب ببیند و کارایی خود را از دست بدهد. این وسایل و سایر اتصالات ممکن است که بعد از پس زدن شعله چنین به نظر برسد که در شرایط خوبی به سر می برند. اما ممکن است از داخل صدمه دیده باشند و طی استفاده معمول بعدی یا در پس زدن بعدی شعله عمل اصلی خود را انجام ندهد.

بهد از هر مورد پس زدن شعله، وسیله پس زدن شعله، شیلنگ های گاز اتصالات را باید از استفاده خارج نموده و توسط فرد صلاحیت داری بازرسی شود؛ و در صورت لزوم دور انداخته یا طبق   توصیه های شرکت سازنده تعمیر نمود.

 

علل پس زدن شعله

اکثر پس زدن های شعله در اثر نقص در اتصالات شیلنگ که ناشی از پوسیدگی و پارگی، کثیفی، گرمای بیش از حد، کربونیزه شدن یا آسیب طی حمل و نقل و نگهداری یا در اثر روش های نادرست کاری هستند اتفاق می افتند. فشار غیر یکنواخت در دو شیلنگ ناشی از بلوکه شدن یا خرابی تجهیزات در یکی یا هر دو شیلنگ است نیز ممکن است باعث برگشت شعله به داخل شیلنگ که فشار کمتری دارد گردد. خرابی شیلنگ ها و اتصالات نیز می تواند به گاز اجازه فرار دهد و عامل شروع کننده ای برای آتش سوزی یا انفجار محیط کار باشد.

برخی از علل پس زدن شعله عبارتند از :

·        عدم رعایت ترتیب صحیح در روشن کردن مشعل

·        عدم پاکسازی کافی شیلنگ ها پیش از استفاده

·        بلوکه کردن، نامناسب بودن، اندازه مناسب نداشتن یا گرمای بیش از نوک مشعل

·        قرار گرفتن شیلنگ زیر وسیله نقلیه طی جوشکاری

·        پیچ خوردگی یا مسدود شدن شیلنگ

·        شیلنگ هایی با قطر نامناسب

·        فشار ناصحیح گاز. حتی الامکان فشار سنج ها باید در دید مستقیم جوشکار باشد.

·        شیلنگ های گاز با طول بیش از اندازه باعث افت فشار می شوند.

·        شیلنگ های آسیب دیده طی پس زدن های قبلی شعله

·        شیلنگ های کهنه گاز که بی دوام وسفت شده اند

·        افت فشار یا عدم فشار مناسب در هر یک از شیلنگ های گاز

·        انتخاب نادرست وسایل جلوگیری کننده از پس زدن شعله

·        بلوکه کردن سرباره در نوک مشعل

·        نزدیک کردن بیش از حد شعله به سطح کار

·        افتادن فلزات داغ روی شیلنگ و سوزاندن آن

·        خرابی تجهیزات

·        انتخاب تجهیزات نامناسب برای کار

 

پیشگیری از پس زدن شعله

1- آموزش

      از تجهیزات اکسی استیلن استفاده نشود مگر اینکه در مورد کار با آن، خطر های آن و... 

      آموزش داده شده باشد.

 

2- استفاده از روش های صحیح روشن کردن مشعل

الف – پیش از روشن کردن مشعل، هر یک از شیلنگ ها را باید جداگانه پاکسازی نمود و به گاز مربوطه اجازه داد آزادانه برای چند ثانیه در شیلنگ جریان یابد. این کار هر گونه مخلوط قابل انفجار گاز را از شیلنگ خارج خواهد نمود. پیش از شروع به کار جوشکار باید مطمئن گردد که شیلنگ از هر گونه مواد زائد (نظیر آب، کثیفی یا عوامل بلوکه کننده) پاک شده است. پس از پاکسازی، هریک از شیرهای مشعل را باید باز کرد. این کار باید در فضایی با تهویه مناسب و دور از هر گونه شعله یا منبع جرقه انجام داد.

ب – استفاده از وسایل جرقه زن (فندک) عدم استفاده از کبریت یا شعله برای روشن کردن مشعل

 

3- استفاده همراه با مراقبت از سیلندرهای استیلن

الف- عدم انداختن یا تکان دادن سیلندرها

ب- عدم غلتاندن آن در کف محیط کار

ج- نگه داری آن ها به طور ایستاده

4- نصب وسایل جلوگیری از پس زدن شعله

الف- این وسایل را روی رگولاتورهای فشار روی سیلندر های استیلن و اکسیژن نصب نمائید.

ب- برای شیلنگ های طویل، این وسایل را هم روی رگولاتور نصب نمائید.

توجه: نصب وسایل جلوگیری از پس زدن شعله نمی بایستی به عنوان جایگزینی برای عملیات امن کاری، انتقال و نگه داری ایمن، بررسی ها و تعمیر و نگهداری های منظم، آموزش، اطلاع رسانی و نظارت بر کار اپراتورها در نظر گرفته شود.

 

5- نصب شیرهای یکطرفه

الف- شیرهای یکطرفه (که اغلب شیرهای بررسی نامیده می شوند) را روی مشعل نصب نمایید تا از برگشت به عقب گاز به داخل شیلنگ ها جلوگیری گردد.

ب- به طور منظم شیرهای یکطرفه را بررسی و شیرهای آسیب دیده را تعویض نمایید.

توجه: شیرهای یکطرفه، پس زدن شعله را در زمانی که اتفاق افتاده است متوقف نمی کنند.

 

6- حفاظ نازل ها در شرایط خوب

الف- نگه داری نامناسب نازل ها باعث تلاطم در جریان گاز می نماید که این امر ریسک پس زدن شعله را

ب- نازل ها را به طور منظم بازرسی نمایید. اطمینان حاصل نمایید که توسط جرقه یا کثیفی مسدود نشده اند نازل های آسیب دیده را تعویض نمایید.

ج- نازل نباید خیلی به قطعه کار نزدیک شود. نازل می تواند بیش از حد گرم شده و باعث پس زدن شعله شود.

7- برای گاز و نازلی با اندازه مشخص از فشارهای مناسب کار استفاده نمایید.

 

در صورتی که شعله پس زد:

•   فوراً شیرهای سیلندر (ابتدا اکسیژن و سپس گاز سوختنی) را ببندید. هنگامی که گاز سوختنی قطع می شود شعله بیرون می آید. در صورتی که آتش را نتوان به موقع خاموش نمود، محل را سریعاً تخلیه نموده و مراکز آتشنشانی را با خبر سازید.

•   سیلندرهای استیلینی که دچار پس زدن شعله شده اند که ممکن است در اثر حریق یا انفجار تحت تاثیر قرار گرفته باشند را بررسی نمایند. اگر این سیلندره گرم شده باشند یا شروع به ارتعاش نمایند ساختمان را سریعاً تخلیه کرده و مراکز خدمات اقدام در شرایط اضطراری اطلاع دهید.

•   تلاش نکنید که سیلندرهای ناپایدار را تکان دهید. به طور مستقیم آب روب بدنه سیلندر اسپری نمایید. البته در صورتی که این کار ایمن باشد.

•   پیش از استفاده مجدد، وسایل جلوگیری از پس زدن شعله و سایر اجزائی که ممکن است صدمه دیده باشند را بررسی نمایید.

 

 

منبع: جعفری محمد جواد، حسن بیگی محمد رضا، ایمنی و بهداشت در جوشکاری، انتشارات فدک ایساتیس، چاپ اول، بهار ۱۳۸۶

 

۱۳٩٠/٢/٩ساعت ٥:٥٠ ‎ب.ظ توسط حمیدرضا نظرات ()
تگ ها: