حفاظت از نیروی کار و حفظ سرمایه


نویسنده: سعید کریمی

انسان در آغاز آفرینش به منظور استمرار حیات به کار و کوشش مجبور بوده و در این راه سختی های بسیاری را متحمل شده است. امروزه به علت رشد روزافزون جمعیت و مصرف بیش از حد و برپایی صنایع بزرگ، استفاده از ماشین آلات، فرآیندها و مواد شیمیایی امری گریزناپذیر شده است. با صنعتی شدن جوامع بشری و ایجاد کارخانجات، کارگاه های تولیدی و صنعتی و تحولات شگرفی که ورود ماشین در تکامل و پیشرفت صنعت به وجود آورد، همچنین رشد روزافزون و سریع تکنولوژی در جهان و ابداع و ارائه روش های جدید در صنایع و وقوع اختراعات و اکتشافات علمی و فنی باعث شد انسان امروزی در معرض تهدید و فشار آن چیزهایی قرار بگیرد که خود به خود ساخته و ایجاد کرده است.


فشارهای ناشی از کار، ترس از حوادث، نبود امنیت شغلی، وابستگی مادی، گرفتاری خانوادگی و سایر کمبودها، روح و روان ما را می آزارد. در این شرایط نیاز به صیانت از نیروی کار و حفظ جان در مقابل خطرات محیط کار و برطرف کردن نیازهای معنوی و مادی شدیداً احساس می شود که کارگر و کارمند با طمانینه و خیال خاطر به کار ادامه داده و به روند تولید نیز کمک کند. انسان هایی که چشم، دست، پا، گوش، ریه، مغز و اعضای مختلف اندامشان را در روند کار و حوادث و بیماری های ناشی از آن از دست می دهند و آثاری که از کوتاه مدت و بلندمدت در روحیه افراد و خانواده و جامعه و حتی نسل های آینده می گذارد و زیان هایی که انسان ها در پی این حوادث به صورت زیان مادی متحمل می شوند ناشی از نامناسب بودن محیط کاری، عدم تطابق کار با انسان و عدم رعایت مسائل ایمنی است.
    
    آزاد بودن از رنج و عذاب، هدفی عمومی است که در بین همه مردم عقیده یی مشترک است. توجه به امنیت همیشه جزیی اصلی از طبیعت انسان است. با وجود اینکه تاکنون مطالب زیادی در مورد فواید به کارگیری و توجه به اصول ایمنی و بهداشت حرفه یی برای حفاظت و ارتقای سطح سلامتی نیروی انسانی در محیط کار و حراست از منابع مالی و سرمایه های صنعتی خوانده ایم، هنوز هم ایمنی و بهداشت حرفه یی در بسیاری از واحدهای صنعتی به عنوان رشته یی پرهزینه شناسایی می شود. شاید درک اینکه ایمنی و بهداشت حرفه یی بتواند نقش بسزایی در بهره وری بسیاری از واحدهای صنعتی داشته باشد، برای اکثر افراد مشکل باشد.
    
    ارتقای سطح بهره وری در واحدهای صنعتی به شیوه های متفاوتی امکان پذیر است. این امر از طریق به کارگیری روش های مختلف مدیریتی صورت می پذیرد.
    
    خسارت های مالی و جانی، عواقب و پیامدهای منفی همه حوادث صنعتی را تشکیل می دهند. بنابراین وقوع حوادث یا سبب آسیب دیدن دستگاه ها و تجهیزات، مواد خام، محصولات و محیط کاری می شود یا صدمات غیرقابل جبران جسمی و جانی را به همراه خواهند داشت. بدیهی است تمامی این موارد بر اقتصاد و بهره وری واحدهای صنعتی تاثیر خواهند گذاشت. از این رو توجه به اصول ایمنی و بهداشت حرفه یی اهمیت ویژه یی می یابد زیرا تنها با به کارگیری این اصول است که می توان رخداد حوادث و بیماری های شغلی را کاهش داد. با توجه به آنچه ذکر شد مزایای توجه به رعایت اصول ایمنی و بهداشت حرفه یی شامل افزایش روحیه، کاهش فشار کار، کاهش جراحات و صدمات، کاهش حوادث، افزایش راحتی و افزایش حس رفاه و سلامتی می شود.
    
    برای کارفرما نیز کاهش حوادث، افزایش کیفیت محصول، افزایش کارایی کارگران، کاهش مخارج درمانی آنها، کاهش مخارج و هزینه غرامات و استفاده بهتر از نیروی انسانی را دربرخواهد داشت.
    
    ماحصل تمامی موارد فوق افزایش بهره وری، رعایت و توجه به اصول ایمنی و بهداشت حرفه یی است. باید توجه داشت که ایمنی (میزان دوری از خطر) یک موضوع حفاظت نسبی در برخورد با خطر است و یک پدیده نسبی محسوب می شود و اقدامات اجرایی ایمنی در پنج مرحله انجام می پذیرد:
    
    1- تعریف و شناسایی خطرات
    
    2- ارزیابی خطرات
    
    3- بررسی راه های کنترل خطر
    
    4- انتخاب راه حل بهتر
    
    5- به کار بردن سیستم ثابت
    
    ایمنی
    
    ایمنی به دو صورت عمومی و اختصاصی مفهوم پیدا می کند که ایمنی عام در صنعت شامل تشکیلات ایمنی در سیستم از لحاظ نیروی انسانی و ساختار اداری، شرایط نظم و انضباط کارگاهی، وضعیت دستورات ایمنی، آموزش کارگران، شرایط عبور و مرور، آگاهی پرسنل و بسیاری از مفاهیم از قبیل علائم هشدارها و پوسترها است.
    
    ایمنی اختصاصی هم شامل ایمنی ساختمان و انبارها، ماشین آلات، وسائط نقلیه، برق، حریق و ایمنی فردی است. براساس ماده 93 قانون کار برای صیانت از نیروی انسانی و منابع مادی و نظارت بر حسن اجرای مقررات حفاظتی و بهداشتی در محیط کار و پیشگیری از حوادث و بیماری ها در کارگاه هایی که وزارت کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ضرورت تشخیص دهند، کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار باید هر ماه یک بار در کارخانه تشکیل شود.
    
    از آنجا که نیروی کار هر کشور به ویژه کشورهای در حال توسعه، بخش پراهمیت از سرمایه ملی دانسته شده و از پایه های توسعه اقتصادی و اجتماعی انگاشته می شود، بنابراین حفاظت از تندرستی نیروی کار از اهمیتی شایان توجه برخوردار است.
    
    بی گمان، اقتصادی شکوفا و صنعتی خودکفا بدون داشتن نیروی کار سالم و تندرست امکان پذیر نخواهد بود.یکی از مهم ترین حواس ما حس بینایی بوده و برای ما اهمیت حیاتی دارد. در دوران قدیم مردم اوقات زندگی خود را در فضاهای باز می گذراندند و از نور خورشید استفاده می کردند لذا اجزای دستگاه بینایی انسان طی سالیان دراز خود را با این منبع نور وفق داده اند، مردمان امروزی بیشتر زمان خود را در داخل ساختمان هایی می گذرانند که حتی طی روز هم با نور مصنوعی روشن می شوند. در طرح این سیستم های روشنایی متاسفانه دقت کافی به عمل نمی آید و اثرات این سیستم های معیوب به صورت خستگی چشم، سردرد، نقص بینایی و تصادف های ناشی از کمی نور با درخشندگی و چشم زدگی بروز می کند. نقایص بینایی بستگی به اشتغال افراد نیز دارد و در افرادی که کارهای دقیق مثل نقشه کشی و“ انجام می دهند آمار نقایص بالاتر است. در ابتدای پیدایش روشنایی برقی حتی یک چراغ برق در یک اتاق، نسبت به چراغ نفتی یا روغنی که آن زمان معمول بود، آنقدر ارجح بود که کمتر کسی کفایت روشنایی چراغ برق را مورد سوال قرار می داد. در نتیجه تعداد زیادی خانه ها و ساختمان ها که امروزه از چراغ برق استفاده می کنند نصف و حتی گاهی یک چهارم نور لازم را هم ندارند. جای تعجب است که برای انجام کارهایی مثل ساختن پل ها و ساختمان ها و“ به مهندسان متخصص مراجعه می شود لیکن مساله روشنایی معمولاً به دست اشخاصی که اطلاعات کافی ندارند و از خطرات سیستم های معیوب آگاه نیستند و حتی اصول بدیهی را نیز رعایت نمی کنند سپرده می شود و در خیلی موارد دیده شده که در کارگاه ها، چراغ ها به گونه یی قرار گرفته اند که در معرض دید مستقیم کارگران است و چراغ های بزرگ طوری تعبیه شده اند که خود چراغ ها یا درخشندگی میزهای کار و ماشین ها باعث چشم زدگی می شود، یا سایه های ناراحت کننده ایجاد می کنند. پیشرفت صنایع ازدیاد واحدهای صنعتی و تولیدی و نیاز روزافزون به بازده بیشتر صنایع برای نیازهای مصرف کنندگان ایجاب می کند که کار بیشتر در محیط های بسته در مدت شب و روز ادامه داشته باشد، بنابراین استفاده از نور مصنوعی به تدریج توسعه یافته است. امروزه مساله روشنایی برای کارگاه های بزرگ صنعتی اهمیت ویژه یافته است زیرا کمبود روشنایی در محیط کار افزون بر ایجاد خستگی اعصاب آسیب های دیگری به سلامت و بینایی کارگر وارد می آورد. به طور کلی می توان اهداف تامین روشنایی بسنده و مناسب را چنین بیان کرد:1- بیشترین حفاظت از بینایی کارگران،2- پیشگیری از حوادث ناشی از کار،3- کاهش عامل ایجاد خستگی و فشار ناشی از روشنایی کافی، 4- بهبود کیفیت فرآورده و5- افزایش بازده کار.برای دستیابی به روشنایی مطلوب و رضایت بخش باید به توزیع مطلوب فرکانس ها و نور کافی بدون ایجاد سایه های مزاحم و تعیین درخشندگی سطوح دقت کرد تا سبب چشم زدگی کارگران در محیط کارگاه نشود.
    

۱۳٩٠/٢/٩ساعت ٥:٢٠ ‎ب.ظ توسط حمیدرضا نظرات ()
تگ ها: