روشها و وسایل کار: در این تحقیق 12 کارگاه سنگبری واقع در شهرستان ری با مجموع 100 نفر شاغل مورد بررسی قرار گرفتند. روش انتخاب کارگاهها کاملاً تصادفی و کلیه کارگران شاغل در هر کارگاه مورد بررسی قرار گرفتند. اندازه‌ گیری صدا در کارگاههای مذکور به روش محیطی(ایستگاه‌بندی) انجام گرفت و صداسنجی موضعی و آنالیز فرکانس نیز در موقعیتهای توقف کارگران انجام شد. برای تعیین پلان اندازه گیری محیطی صدا پس از تهیه نقشه اولیه هر کارگاه، ترسیم پلان معماری و مشخص نمودن محل قرارگیری منابع مولد صوت، با توجه به مساحت کارگاهها (1500-500  مترمربع) ایستگاههای      اندازه‌گیری به مربعاتی با ابعاد 5 * 5 متر مربع تقسیم شد و در هر ایستگاه اقدام به اندازه گیری تراز فشار صوت SPL در شبکه A و با سرعت slow در ارتفاع منطقه شنوایی کارگر گردید. در ایستگاههایی با تراز فشار صوت بیش از حد مجاز        ( dBA85 ) اقدام به آنالیز فرکانس در شبکه C با سرعت slow در فرکانسهای یک اکتاوباند از 1000-63  هرتز گردید . کلیه اندازه گیریها توسط دستگاه صداسنج مدل TES 5838 و کالیبراسیون آن در محل اندازه‌گیری طبق روش استاندارد در فرکانس (Hz) 1000 با تراز فشار صوت (dB)94 انجام گردید. سپس با توجه به تراز فشار صوت اندازه گیری شده و الگوی زمان مواجهه تراز معادل فشار صوت (Leq) برای کلیه نمونه‌ها محاسبه گردید. در مرحله بعد به منظور تعیین چگونگی ارتباط میزان صدای موجود در محیط کار بر سلامت کارگران به انجام تست ادیومتری به منظور تعیین میزان افت شنوایی در فرکانسهای 1000-250 هرتز برای 100 کارگر شاغل در این کارگاهها پرداخته شد و سپس شاخصهای NIHL   (افت دائم شنوایی ناشی از صدا) برای هر گوش و NIHL(t) (افت دائم شنوایی کلی هر دو گوش) از طریق روابط مربوطه محاسبه و در فرمهای طراحی شده ثبت گردید. لازم به ذکر است که اثر سن به عنوان یک متغیر مخدوش کننده در میزان افت شنوایی نمونه های مورد بررسی در این مطالعه حذف گردید. در ضمن به منظور تعیین ارتباط بعضی از مشخصات دموگرافیکی کارگران و عادات فردی با میزان افت شنوایی از طریق تنظیم پرسشنامه ای جداگانه جمع آوری گردید. تجزیه و تحلیل داده ها و رسم نمودارها با استفاده از نرم افزار Spss و Excel انجام گرفت.

نتایج: در این پژوهش کلیه کارگاه‌های سنگبری تولید کننده سنگ تراورتن بودند. میانگین سنی افراد تحت مطالعه 4/34 سال با انحراف معیار 68/9 بود و 48% افراد در سنین بین 20 تا 32 سال بوده‌اند. میانگین سابقه کاری کارگران در این مطالعه 45/8 سال با انحراف معیار 7 می‌باشد. ضمن آنکه 37% از افراد تحت مطالعه داری سابفه کاری 5 سال و کمتر  می‌باشند. همچنین 45% از نمونه‌ها سیگاری و بقیه غیرسیگاری بودند.

نتایج بررسی محیطی صدا در کارگاههای سنگبری مورد بررسی به روش ایستگاه‌بندی نشان داد که در 12 کارگاه مورد بررسی با 100نفر کارگر، مقادیر بیشترین و کمترین تراز فشار صوت اندازه‌گیری شده برابر با 100 و 75 دسی بل A و متوسط تراز معادل مواجهه صدا (Leq) معادل 90 دسی بل A می‌باشد. خلاصه نتایج مطالعه به همراه توزیع تعداد ایستگاههای با تراز بیش از dBA85 و کمتر از آن و محدوده تراز حداقل و حداکثر صدا  در جدول شماره 1 آمده است.

 جدول شماره 1- نتایج صداسنجی انجام شده در کارگاههای مورد مطالعه

تعداد ایستگاههای بیشتر ازdBA 85

تعداد ایستگاههای کمتر ازdBA 85

Splmin

(dBA)

SPLmax

(dBA)

تعداد ایستگاه

سنجش

تعداد کارگران

کد

کارگاه

8

7

9/82

5/87

15

2

1

7

9

83

3/93

16

3

2

3

7

9/83

92

10

2

3

20

0

8/87

100

20

2

4

12

3

5/84

4/92

15

4

5

4

16

6/84

6/94

20

3

6

15

0

6/87

8/96

15

12

7

6

9

1/81

1/93

15

11

8

2

8

75

86

10

9

9

16

4

1/82

5/93

20

32

10

25

0

4/89

5/96

25

3

11

24

1

85

9/94

25

17

12

 با توجه به جدول فوق بیشترین تراز فشار صوت را کارگاههای 4، 7 و 11  به خود اختصاص دادند و کمترین تراز فشار صوت مربوط به کارگاه شماره 9 می باشد. همچنین درصد ایستگاههایی با تراز فشار صوت محدوده خطر به ترتیب در کارگاههای ردیف 4، 7 و 11 که دارای بیشترین تراز فشار صوت نیز می‌باشند، در مقایسه با سایر کارگاهها بیشتر است.

 داده های جدول شماره 2 مربوط به 100 کارگر شاغل مورد مطالعه در کارگاههای سنگبری می باشد. براساس اندازه‌گیری تراز فشارصوت SPL و تراز معادل مواجهه صوت Leq(8hr) محاسبه شده برای کارگران مذکور حداقلdB))65 و حداکثر           dB) (100 می باشد. همچنین محدوده افت دائم شنوایی هر دو گوش برای کارگران مورد مطالعه حداقل dB) ( 5/3  و حداکثر (dB) 5/48  بوده است.

 جدول 2- توزیع شاخصهای مرکزی داده های مربوط به افت شنوایی کارگران سنگبریهای مورد مطالعه

شاخص

حداکثر

حداقل

میانگین

انحراف معیار

افت کلی گوش چپ dB

54

4

83/19

55/9

افت کلی گوش راست dB

70

5/2

5/18

83/9

افت کلی هر دو گوش dB

5/48

5/3

66/17

34/8

معلولیت شنوایی کلی(%)

4/35

0

91/1

52/5

 میزان افت شنوایی و معلولیت کلی ( هر دو گوش) در کارگران مورد مطالعه به ترتیب برابر با  34/ 8 66/19 دسی بل و 25/5 92/1 درصد برآورد گردید. همنطور که مشاهده می شود افتهای اندازه‌گیری شده با توجه به سابقه کار کارگران مورد مطالعه که سابقه کمی می باشد قابل توجه بوده که ناشی از تراز فشار صوت بالا درکارگاههای سنگبری مورد مطالعه است. به طور کلی استانداردهای مواجهه با صدا به گونه ای تدوین شده اند که فرد در یک دوره کاری 30 ساله سیستم شنوایی افت قابل ملاحظه ای نداشته باشد.

 

آزمونهای آماری انجام شده نشان داد که بین افت دائم و معلولیت شنوایی با سابقه کار و تراز معادل مواجهه با میزان صدای محیط کار ارتباط مستقیم وجود دارد (05/0 >P ). این یافته با مطالعه انجام شده در شاغلین نظامی انگلستان در سال 2004 مطابقت دارد. در آن مطالعه نشان داده شد ریسک مشکلات شنوایی در شاغلینی که بیشتر از 5 سال سابقه کاری در محیطهایی دارای آلودگی صوتی 3 تا 5 برابر بیشتر از کسانی است که هرگز در این گونه محیطها کار نکرده اند. یافته های دیگر مطالعه حاکی از آن بود شاغلینی که قبلاً سابقه سیگار کشیدن داشتند یا در زمان مطالعه سیگار استعمال می کردند دارای مشکلات شنوایی بیشتری نسبت به افرادی بودند که در طول زندگی خود کشیدن سیگار را تجربه نکرده اند. چنانچه در این مطالعه نیز بین افت دائم شنوایی و سیگاری بودن افراد ارتباط معناداری نشان داده شد (05/0 >P ). در تحقیق دیگر انجام شده بر روی 535 نفر از کارگران مرد یک صنعت فلزی در برزیل نشان داد که اثر هم‌افزایی مستقیمی بین سیگاری بودن و میزان مواجهه با صدا بر روی میزان افت شنوایی وجود دارد.

بحث و نتیجه گیری: نتایج بررسی های محیطی کارگاههای مورد مطالعه از نظر صدا نشان می دهد که میانگین تراز معادل مواجهه صوت برابر 90 دسی بل بوده که با توجه به استاندارد ایران (85 دسی بل) مواجهه کارگران مورد مطالعه بیش از حد مجاز می‌باشد. نتایج مطالعه نیز در ادیوگرام کارگران معاینه شده نمایانگر آن است که  افت شنوایی در فرکانس 4000 هرتز در هر دو گوش بیش از سایر فرکانسها است که تایید کننده مطالعات مشابه است. به طور کلی نتایج این مطالعه بیانگر آن است که صدای زیاد کارگاههای سنگبری سلامتی عمومی کارگران را به خطر انداخته و بر آستانه شنوایی آنان تأثیر سوء داشته و به تناسب با سابقه کار و سیگاری بودن در افراد مورد بررسی کاهش آستانه شنوایی ایجاد کرده است.

میانگین تراز معادل فشار صوت 90 دسی بل و میانگین سابقه کار 45/8 سال با انحراف معیار 7 سال و آنالیز رگرسیون بیانگر آن است که افت دایم شنوایی با سابقه کار و تراز معادل مواجه ارتباط مستقیم دارد(P<0.05). با توجه به اینکه 37% از کارگران مورد مطالعه دارای سابقه کاری 5 سال و کمتر بوده و 36% دیگر از نمونه‌ها دارای سابقه کاری بین 5 تا 10 سال می‌باشند، متوسط افت شنوایی در گوش چپ 85/19 دسی بل و حداکثر 54 دسی بل و حداقل 4 دسی بل و در گوش راست متوسط افت شنوایی 5/18 دسی بل با حد اقل 5/2 دسی بل و حد اکثر 70 نشان داده می شود که این اعداد بیانگر این واقعیت است که افت شنوایی در گوش چپ بیش از گوش راست بوده است. هرچند میزان افت کلی گوش عدد بزرگی را در مقایسه با تراز معادل نشان نداده است اما علت مهم آن پایین بودن سابقه کار این گروه کارگران بوده است و می توان پیش بینی نمود که با افزایش سابقه کار این کارگران در خطر ابتلا به کری حرفه‌ای قرار دارند. چنانچه بررسی انجام شده بر روی 788 نفر از کارگران صنایع دانمارک نشان داد کارگرانی که بیش از 20 سال در محیط کار با صدای بیش از حد مجاز (85 دسی بل) مواجهه داشته اند، 3 برابر دارای مشکلات شنوایی بیشتر نسبت به شاغلینی بوده‌اند که دارای سابقه کاری بین 10 تا 15 سال با همین شرایط محیط کاری در مواجهه بوده‌اند.

لازم به یادآوری است که در هیچکدام از کارگاههای مورد بررسی در این مطالعه اقدامات کنترلی صدا انجام نگرفته بود و اغلب کارگران نیز از وسایل حفاظت فردی استفاده نمی کردند. لذا با توجه به وضعیت نگران کننده موجود در کارگاههای مورد مطالعه لزوم برنامه کنترل صدا از طریق اقدامات اصلاحی مدیریتی و فنی با تاکید بر انجام معاینات دوره ای سالیانه به منظور شناسایی و غربالگری کارگران مستعد کاهش افت شنوایی توصیه می گردد.

مجریان طرح تحقیقاتی: مهندس فرین فاطمی. دکتر سحر افتخاری. مهندس محمدرضا رنجبران

نویسنده مقاله: مهندس فرین فاطمی
منبع:http://raytums.blogfa.com

۱۳٩٠/٢/٢ساعت ۱:٠٦ ‎ب.ظ توسط حمیدرضا نظرات ()
تگ ها: