بنزن

بنزن مایعی بی رنگ ودر دمای 1825F بصورت مایعی فرار و با اشتعل پذیری بالا است .

 بنزن یکی از معمولی ترین حلالهای هیدروکربن اروماتیک می باشد که به عنوان یکی از صدها ترکیب تجاری به شمار می رود.

 منبع بزرگ بنزن تصفیه نفت خام است ولیکن بنزن بوسیله فرایند های سوختن ایجاد می شود ومعمولترین الوده کننده یافت شده و از تبخیر گازولین است .بنزن از اجزا گازولین می باشد غلظتهای بنزن در گازولین عموما کمتر از 2 درصد حجمی در us می باشد اما در دیگر کشورها غلظتها ممکن است به 5 درصد هم برسد.

 منابع تماس با بنزن

 اصلی ترین راه تماس در صنعت تنفس است . بنزن به عنوان واسطه شیمیایی در تولید مواد شیمیایی مثل استیرن ،کومن ، سیکلو هگزان ، لاستیک مصنوعی و چسبها و روغن ها ، لاک ها ، روغن جلا ، رنگ ها ، مواد دارویی ، مواد شیمیایی کشاورزی استفاده می شود همچنین به عنوان حلال در رنگ ها ، تینر ، مرکب ها و چسب ها بکار می رود . مواجهه شغلی با بنزن در صنایع لاستیک، تصفیه روغن، کارخانه شیمیایی ، ساخت کفش ، تجهیزات ذخیره گازولین، ایستگاههای ارائه گازولین رخ
می دهد .

 بنزن در همه وقت در محیط ،اب،نمونه های خون یافت می شود .دود سیگار منبع اصلی بنزن در خانه است .

 سیگاریها 6تا10 بار بار بدنی حاوی بنزن بیشتر از غیر سیگاری ها دارند.جذب روزانه بنزن در از یک سیگار بین 5/9تا 73  mg تغییر می کند غیر سیگاریهایی که با افراد سیگاری کار می کنند 30تا50درصد تراز بنزن در تنفسشان بیشتر از غیر سیگاری هایی است که با افراد سگاری زندگی نمی کنند .

 مواجهه با بنزن همچنین می تواند از طریق خوردن محصولات غذایی الوده شده رخ دهد اما جذب غذا کمتر از 1درصد متوسط بنزن روزانه جذب شده در جمعیت معمول می باشد .اعتقاد بر این است که نزدیک 85درصد انتشارات بنزن از اتومبیل ها سرچشمه می گیرد .

 حدود قانونی بنزن

 OSHA PEL = 1PPM

STEL (15min ) = 5PPM

ACGIH TLV = 0.5 PPM

NIOSH = 0.1 PPM

 STEL = 1PPM

IDLH = 500PPM

 جذب ، متابولیسم ، دفع بنزن

 بنزن از طریق تنفس و گوارش سریعا جذب می شود و از طریق تماس پوستی به اهستگی جذب می شود جذب تنفسی از 47درصد تا 80درصد تغییر می کند وجذب پوست رنج بین 2/0 تا 05/0 درصد دارد.بنزن از طریق یک سری مراحل اکسید اسیون حلقه بنزنی توسط سیستم انزیمی مونواکسیداز سیتوکروم P-450 متابولیزه می شود متابولیت اصلی ایجاد شده توسط این سیستم فنول می باشد وسپس فنول توسط این سیستم به هیدروکینون اکسید می شود هر دوی فنول و هیدروکینون در کبد
می توانندبه محصولات غیر سمی کنژوگه شوند یا می توانند در مغز استخوان جذب شوند .متابولیتهای اصلی بنزن فنول ، هیدروکینون وکاتکول هستند که این متابولیتها مداخله گر هستند و می توانند بر میزان هر یک از متابولیسم های دیگر اثر بگذارند .

 اتانول و تولوئن متابولیسم های بنزن را تغییر می دهند کارگران در معرض ترکیبی از بنزن و تولوئن به طور معنی داری دفع فنول ادرای کمتری نسبت به انهایی که در معرض بنزن و تولوئن به تنهایی هستند دارند . تولوئن سمیت بنزن را در حیوانات کاهش می دهند و در انسانها با متابولیسم های بنزن مداخله ایجاد می کند . متابولیت فنول به نظر می رسد که یک متابولیت محوری در متابولیسم بنزن است زیرا می تواند اکسیداسیون به هیدروکینون را تحمل کند و هم می تواند بوسیله گلوکورونیل تراننسفراز و سولفورترانسفراز کنژوگه شود . اگر متابولیت فنول فرصت بشتری برای کنژوگه شدن در مقایسه با اکسیداسیون داشته باشد سمیت بنزن ممکن است کاهش یابد .مغز استخوان مقدم ترین و اصلی ترین اندام هدف در مواجهه با بنزن است .

 پایش بیولوژیکی بنزن

علامت بیولوژیکی معمول مواجهه با بنزن اندازه گیری فنول ادرار است ولی مطالعات نشان داده اند که در مواجهه تراز کم بنزن که کمتر از ppm 5 است ممکن است فنول ادرار علامت بیولوژیکی مطمئنی نباشد . دیگر نشانه های بیولوژیکی شامل هیدروکینون و بنزن متابولیزه نشده در ادرار و خون است . s - فنیل مرکاپتونیک اسید علامت زیستی خاص و حساس است اما GC- mass اسپکتروفتومتری لازم دارد . در یکسری مطالعات ترانس ترانس موکونیک اسید به نظر می رسد که مطمئن ترین متابولیت بنزن برای پایش مواجهه بنزن با تراز کم بین ppm 25/0 تا 5/3 باشد و در مطالعات دیگری ترانس ترانس موکونیک اسید علامت بیولوژیکی مفیدی برای مواجهه بنزن بین ppm 1 و 68 می باشد .

سمیت بنزن

مواجهه حاد ممکن است سبب دپرسیون CNS و اختلالات ریتمیک قلب شود و مواجهه مزمن ممکن است سبب ناتوانی مغز استخوان شود مواجهه مزمن با بنزن ممکن است در ابتدا بصورت انمی ، لوکوپنیا ، ترومبوسیتوپنیا یا ترکیبی از این شرایط باشد . در مواجهه با بنزن علائم حیاتی مثل تب و تاکی کاردی معمول است ،اسپاسم پلک چشم ، سایش قرنیه ، ورم ملتحمه ، ریزش اشک هم مشاهده می شود . درتماسهای حاد گرفتگی سینه ، سردرد ، میدریازیس ، وزوز گوش مشاهده می شود .

تماس پوستی طولانی مدت می تواند سبب ایجاد درماتیت ها و به ندرت سوختگی ها شود . استفراغ ، کرامپهای شکمی ، تحریک ناحیه معدی – رودی می تواند بعد از خوردن رخ دهد . علائم عصبی شامل تحریک زود گذر CNS ، سرخوشی ، عصبیت ، لرزر،بی خوابی ، نیستاگموس ، سردرد ، کاهش درک ، اختلالات حافظه ، انسفالوپاتی ، بی ثباتی عاطفی می باشد.

 تولوئن

تولوئن یک الکیل بنزن مشتق شده از نفت خام و قطران زغال در طول تصفیه نفت خام می باشد و بوسیله وصل شدن یک گروه متیل به بنزن شکل می گیرد دارای فرمول مولکولی C 6H 5CH3 ، بوی شیرین و اشتعال پذیر است . تولوئن از معمولترین اجزا گازولین ، چسبها ، رنگ ، مرکب ها ، حلال ها است . گازولین که شامل 5 تا 7 درصد وزنی تولوئن می باشد بزرگترین منبع نشر اتمسفریک و مواجهه جمعیت معمول است . تنفس اصلی ترین راه تماس است اگر چه تماسهای پوستی به کرات اتفاق می افتد . تقریبا 10 تا 11 درصد تولوئن تولید شده در امریکا بصورت تولوئن جدا می شود و 90 درصد باقیمانده برای تشکیل گازولین بکار می رود . تولوئن به عنوان ماده اولیه سنتز دیگر مواد شیمیایی مثل اورتان ، فوم پلی اورتان ، مرکب ها و تری نیتروتولوئن بکار می رود . مقادیر زیادی از تولوئن سالیانه به محیط از طریق استفاده از گازولین و از طریق تولید ان و فرایند تصفیه نفت خام وارد می شود . دیگر منابع محیطی تولوئن انهدام حلالها در فاضلاب خانه ، تخلیه های صنعتی ، انهدام زمینی حلالها و باقیمانده نفت خام و دود تنباکو می باشد . دود تنباکو µg 1000 تولوئن یا بیشتر در روز به محیط وارد می کند.

 جذب متابولیسم دفع

در انسانها تولوئن از طریق ناحیه تنفسی و ناحیه GI و از طریق پوست رخ می دهد .به سبب ماهیت هیپوفیلیک این ترکیبات ، غلظت در بافتهای چربی می تواند خیلی بالا باشد .محصولات متابولیک تولوئن ،کروزول (کمتر از ا درصد) و متابولیت واسط، بنزالدهید می باشد بنزالدهید سپس به اسید بنزوئیک متابولیزه می شود که به گلیسین کنژوگه می شود تا هیپوریک اسید شکل گیرد .در انسانها بیشتر از 75 درصد تولوئن استنشاق شده به اسید هیپوریک متابولیزه می شود ودرادرار در 12 ساعت پس از مواجهه دفع می شود .بقیه تولوئن باقیمانده بدون تغییر دفع می شود .

 (به همراه درصد کوچکی بصورت سولفات یا گلوکورونید کروزول ). نیمه عمر تولوئن در بافت چربی انسانی 5/0تا 30روز
می باشد تولوئن جذب شده سریعا در در قسمتهای دارای رگهای خونی زیاد ، CNS (بویژه ماده سفید ) مغز استخوان ،کبد،
کلیه ها، بافت عصبی پخش می شود .

پایش بیولوژیکی

هیپوریک اسید به عنون علامتی برای تماس شغلی با تولوئن استفاده می شود ومتابولیتهای تولوئن مینور ، شامل ارتوکروزول ، پارا کروزول و فنول هستند . متابولیتهای مینور با سولفات و یا گلوکورونیک اسید کنژوگه می شوند و در ادرار دفع می شوند . تغییر و تنوعاتی در متابولیسم تولوئن وجود دارد بخصوص اگر تماس همزمان با دیگر حلالهای یا اتانول موجود باشد به سبب این تغییرات ، پایش بیولوژیکی هیپوریک اسید و دیگر متابولیتهای دفع شده صرفا شاخص کیفی هستند و شاخص کمی برای سمیت تولوئن نیستند . وجود اتانول متابولیتهای تولوئن را کاهش می دهد. یک منبع خطا در پایش بیولوژیکی تولوئن بوسیله جذب پوستی می باشد .

 جنبه های قانونی

1) OSHA PEL TWA = 200 ppm

 2) ACGIH TWA = 50 ppm (1996) NO STELceiling (15 min) = 150 ppm

3) BEL برای هیپوریک اسید در ادرار کراتین g/g 5/2 در پایان شیفت کاری است .

4) NIOSH TLV = 100ppm را با ceiling (10 min ) = 200ppm توصیه کرده است .

 5) غلظت بخار که بلافاصله برای زندگی و سلامت خطرناک است ( IDLH ) PPM 200 است و EPA تراز حداکثر غلظت را در اب mg/l 1 توصیه می کند .

 سمیت تولوئن

 مواجهه استنشاقی حاد با غلظتهای بالای بخارات تولوئن باعث دپرسیون CNS ، سنکوپ ، سرخوشی ، هیجانات شدید و سد گیجه و خیالهای باطل می شود . مواجهه مزمن با غلظتهای بالای تولوئن منجر به اسیب CNS و اسیبهای روانی عصبی دائمی می شود . تولوئن می تواند نفروتوکسیتی را در دو شکل ایجاد کند . خرابی کلیوی حاد بعد از خوردن زیاد و اسیدوز لوله های کلیوی دیستال . تولوئن به عنوان یک غیر سرطان زا در نظر گرفته می شود.

 مواجهه با رنجهای مختلفی از تولوئن از سرگیجه خفیف و سردرد تا بیهوشی ، دپرسیون تنفسی و مرگ می باشد .اثرات CNS حاد در اثر توقف مواجهه سریعا برگشت پذیر هستند.

 زایلن

زایلن ( دی متیل بنزن ) یکی از متداولترین حلالهای اروماتیک با سه فرم ایزومری ارتو ، پارا ، متا می باشد مخلوطی از سه ایزومر زایلول نامیده می شود . زایلن حلال مایع شفاف و شیرین است . بخارات ان می تواند برای چشم ها ، بینی ، گلو ، پوست، غشا مخاطی بسیار محرک باشد . زایلن قابل اشتعال فرار و قابل حل در الکل و مایعات الی است اما نسبتا در اب نامحلول است.

 منابع ، تولیدات و استفاده ها

مخلوطی از سه ایزومر زایلن بطور وسیعی به عنوان حلال استفاده می شود . ویژگی های شیمیایی و فیزیکی هر فرم ایزمری شبیه هستند . زایلن تجاری ایجاد شده بوسیله فرایند کاتالیت از نفت خام ترکیبی از 20 درصد ارتو زایلن ، 44 درصد متازایلن و 20 درصد پارا زایلن و همچنین شامل 15 درصد اتیل بنزن می باشد. زایلن همچنین از قطران زغال که مخلوط ایزومری از 45 درصد تا 70 درصد متا زایلن ، 23 درصد پارا زایلن ، 1 تا 15 درصد ارتو زایلن و 6 تا 10 درصد اتیل بنزن است ایجاد می شود .

 زایلن تجاری اغلب با دیگر ترکیبات الی نظیر اتیل بنزن ، تولوئن ، بنزن ، تری متیل بنزن ، فنول ، تیوفن و پیریدین الوده است حجم این الوده کننده ها بسیار کم است چیزی کمتر از 1 درصد .

 زایلن در رنگ ، مرکب ،روغن جلا ، سریش ، گازولین ، به عنوان حلال برای افت کشها ، ساخت اپوکسی ، پوشش ها ، عطرها، دافع حشرات استفاده می شود . 70 درصد زایلن برای ایجاد اتیل بنزن بکار می رود.

 منابع تماس

 زایلن بطور طبیعی در محیط وجود ندارد و وجود ان در نتیجه ازاد شدن از منابع صنعتی ، اگزوز اتومبیل ها ، تصفیه نفت خام استفاده های تجاری و پاشیدن ها ، فراریت حلالهای معمول می باشد . دود تنباکو شامل زایلن می باشد که درخون سیگاری ها دیده می شود .

 جذب ، متابولیسم ، دفع

زایلن از طریق راههای تنفسی ، پوستی و GI جذب می شود ، استنشاقی بخارات زایلن معمولترین راه مواجهه شغلی است جذب زایلن پوستی در مقایسه با جذب ناحیه تنفسی کم است .

 زایلن در بافتهای چربی و خون بسیار حل می شود بنابراین جذب ان بستگی به جریان خون به ارگانها و محتوای چربی بافت دارد . کمتر از 5 درصد زایلن بدون تغییر در هوای بازدمی دفع می شود تقریبا 95 درصد بصورت متیل هیپوریک اسید و 1 تا 4 درصد زایلنول دفع می شود . ترکیبات اروماتیک توسط سیستم انزیمی p-40 mixed – function microsomal در اندوپلاسمیک رتیکولوم کبدی متابولیزه می شود خوردن همزمان اتانول متابولیسم زایلن را مهار می کند .

 غلظت زایلن خون بعد از خوردن اتانول تا دو برابر افزایش می یابد که نشانه مهار متابولیسم است . علی رغم اینکه اتانول متابولیسم زایلن را تا 50 درصد کاهش می دهد دفع ادراری 2 و 4 زایلنول ( متابولیسم کم زایلن ) بوسیله متانول کاهش
نمی یابد . خوردن همزمان اتانول و زایلن همچنین منجر به کاهش دفع متیل هیپوریک اسید در ادرار می شود .

 پاک کننده زایلن بطور عمده کلیه ها است و 36 درصد ان در پایان زمان کاری که در ان مواجهه رخ می دهد دفع می شود در حالیکه 70 تا 80 درصد متابولیت زایلن در 24 ساعت از پایان تماس دفع می شود .

 پایش بیولوژیکی

 سنجش خون هوای الوئولی می تواند زایلن را تشخیص دهد و متابولیتهای ان را می توان در ادرار تشخیص داد ترازهای خون زایلن می تواند توسط مواجهه همزمان با دیگر حلالها تحت تاثیر قرار گیرد .تماس همزمان با تولوئن ،تری کلرو اتیلن ، اتیل بنزن ،متیل اتیل کتون یا الکل غلظت خونی زایلن را بوسیله رقابت برای انزیمهای متابولیک بالا می برد . اسپرین دفع ادراری متیل هیپوریک اسید را کاهش می دهد . ورزش جذب زایلن را از ریه ها و دفع ادراری متیل هیپوریک اسید را افزایش می دهد .

 جنبه های قانونی

 حدود قانونی مواجهه زایلن بصورت زیر است .

 OSHA PEL (TWA ) = 100PPM

 ACGIH TLV – TWA = 100PPM

 ACGIH STEL (15 min ) = 150 PPM

 بر طبق NIOSH تراز IDLH ، PPM 900 است .

سمیت زایلن

 مواجهه شغلی مزمن با غلظتهای نامعین بخارات باعث دشواری تنفس و اسیب به عملکرد ریه می شود . تحریکات بینی ، چشم، گلو ، راههای هوایی فوقانی بوسیله استنشاق حاد در غلظتهای متفاوت ایجاد می شود . مطالعاتی مشخص کرده اند که تماسهای استنشاقی و مزمن با زایلن یا مخلوط حلالهایی که شامل زایلن است با اثرات نوروتوکسیتی و تغییرات رفتاری عصبی مربوط است . نشانه های نوروتوکسیلوژیک و علامتها شامل سردرد ، تهوع ، سرگیجه ، دشواری تمرکز ، حافظه اسیب دیده ، اتاکسی ، خستگی ، هیجان ، تشنج ، لرز ، حساسیت به صدا می باشد . استانه بویایی زایلن به ایزومر ان بستگی دارد . بطور متوسط استانه بویایی به نظر می رسد که تقریبا PPM 1 باشد . متا زایلن یک استانه بویایی هوابرد PPM 7/3 دارد ، ارتو PPM 17/0 و پارا PPM 47/0 است .

۱۳٩٠/٢/۱ساعت ۱٢:۳٩ ‎ب.ظ توسط حمیدرضا نظرات ()
تگ ها: